Er zijn weinig mensen zo invloedrijk geweest op mijn leven als Joseph Jaworski. Of beter gezegd: het werk van Joseph Jaworski. Ik heb mijn keuze voor organisaties on purpose brengen aan hem te danken. En mijn levenspartner, die ik ontmoette op mijn zoektocht naar hoe je dat doet. Maar als je zoals de meeste mensen bent, zegt zijn naam je waarschijnlijk niets. Hierbij dan mijn eerbetoon aan deze man , die in zijn 92e levensjaar nog steeds actief is.
Joseph Jaworski is een van de meest invloedrijke denkers in het Amerikaanse leiderschapsgedachtengoed. Zijn leven veranderde toen hij één vraag begon te onderzoeken: waarom ontstaan sommige doorbraken in leiderschap bijna magisch, terwijl andere pogingen tot verandering niets opleveren? Die vraag leidde hem op een reis die zijn werk, en uiteindelijk het mijne dus ook, fundamenteel heeft gevormd.
Leren hoe het wel en niet moet
Josephs vader Leon was de aanklager in de Watergate-zaak. Elk weekend kwam zijn het hele gezin samen op de familieranch: samen eten, hout hakken, buiten zijn. En dan vertelde Leon wat hij meemaakte: dat hij bewijs had gevonden dat Nixon mensen vroeg om te liegen onder ede. Dat raakte Joseph’s vader diep. Want voor een jurist met zijn sterke principiële achtergrond was dat ondenkbaar.
Joseph zag hoe zijn vader daarmee omging: blijven doen wat juist is, ook als de druk enorm is. Die teleurstelling in het leiderschap van de VS bracht hem op een missie om het anders te doen en bracht hem ertoe het American Leadership Forum op te richten. Met als fundament de les van zijn vader: dat echt leiderschap gaat over doen wat echt klopt met wat waar is voor jou.
Waar komt het vandaan dat we iets nieuws gaan doen?
Bij het leiden van de grote leiders van de VS (denk de CEO”s van bedrijven als Dell en Packard Bell, maar ook Shell leidde hij) werd hij gefascineerd door next level leiderschap. Op zoek naar ‘the source of the entrepreneurial impulse’ ging hij in gesprek met honderden van de meest inspirerende leiders. Zijn overtuiging: als je weet waar jouw impuls vandaan komt, kun je die beter cultiveren, in jezelf en in anderen.
Zijn boek Source is een persoonlijk verslag van die zoektocht. Hij beschrijft de gebeurtnissen die uiteindelijk geleid hebben tot zijn inzichten, alsof hij wel aanvoelde dat je de reis met hem mee moet maken, om te kunnen pakken wat hij wil zeggen. En dat is dus goed gelukt. Wat ik er bijzonder aan vind, is dat ik er mijn eigen weg in herken. In mijn zoektocht naar hoe je een hoger doel bij bedrijven introduceert, heb ik min of meer deze weg afgelegd. Jaworski decodeert wat ik zelf heb gedaan, en nog steeds doe. En dat deel ik dus graag. Hier dus de cheatsheet.
De inner path to knowledge creation
In hoofdstuk 30 van Source beschrijft Jaworski de structuur van kenniscreatie. Innovators hebben het vermogen om verborgen mogelijkheden te ontdekken en te actualiseren, maar dat vraagt dat ze zich laten leiden door een voorgevoel van wat er nog niet is.
- Vage voorgevoelens van wat er mogelijk is
Het ontdekkingsproces begint bijna onwaarneembaar, als een subtiel gevoel dat er iets is wat beter kan, of dat je anders wilt. Het zijn fragmenten van wat er mogelijk is. Vaag, vluchtig. Als je er niet naar luistert, is het zo weer weg. Maar het zijn precies deze signalen die je op weg helpen.
- Het besluit om voor de nieuwe kennis te gaan
De vage gevoelens leiden naar een beslissing: dit dieper onderzoeken. Het vage gevoel ontwikkelt zich tot een roeping, iets waarvan je voelt dat het wil gebeuren. Je besluit ernaar te luisteren en op weg te gaan, ook al heb je geen idee wat je gaat vinden, waar het is, of hoe lang het duurt. Je gaat op weg vanuit een onverklaarbare voorkennis van een verborgen realiteit die nog ontdekt moet worden.
- Loslaten wat je weet
Je laat los wat je denkt te weten. Je wijdt je aan het verkennen van wat er als het ware geboren wil worden. Er is hier geen eigen wil meer, alleen openheid voor een laag dieper dan het huidige begrip. Dit vraagt vertrouwen. Vertrouwen in wat zich zal aandienen, ook al kun je het nog niet zien.
- Indwelling: dieper zakken en doorgaan
Je gaat door met zoeken, ook al weet je niet wanneer de doorbraak komt. Je laat een vraagstuk toe in je aandacht. Je draagt het mee. Je laat het op je inwerken, niet om snel een conclusie te trekken, maar om vertrouwd te raken met de innerlijke logica ervan, totdat begrip als vanzelf verschijnt. Indwelling is geen passieve stap. Het is een actieve vorm van open aanwezigheid. De beweging van willen weten óver iets, naar weten van binnenuit.
- Plotseling inzicht: het moment waarop kennis doorbreekt
Dan komt, vaak onverwacht, het moment van sudden illumination. Een inzicht dat voelt als een doorbraak: helder, onmiskenbaar, en groter dan wat je via redeneren alleen had kunnen bereiken. Het is de vrucht van alles wat eraan voorafging: de nieuwsgierigheid, het inwonen, het blijven afstemmen op wat je voelt dat mogelijk is maar er nog niet was. Het moment waarop losse stukken kennis zich schikken tot een geheel, en je iets weet op een manier die je van binnen voelt.
- Testen en verifiëren
Een inzicht is nog geen kennis. Testen stelt het bloot aan de werkelijkheid, je onderzoekt of het klopt, of het standhoudt. Verificatie bevestigt wat testen heeft blootgelegd: anderen zien het ook, patronen herhalen zich, het laat zich overdragen. Zo wordt een persoonlijke doorbraak iets waarop je kunt bouwen.
Jaworski’s gouden inzicht
Veel modellen proberen het Prices van innovatie in stappen te vangen. En dat doet Jaworksi ook. Maar hij beschrijft ook iets anders wat daarnaast nog bij nodig is: dat de kwaliteit van je innerlijke toestand bepaalt wat je kunt zien. Wie je bent in het moment bepaalt welke kennis zich aan je openbaart.
Dit is het hart van zijn werk. De toekomst is niet iets wat je maakt. Het is iets wat wil ontstaan, als jij je er voor openstelt. Luisteren naar wat wil ontstaan vraagt een specifieke innerlijke houding: volledig aanwezig zijn, bestaande kaders durven loslaten, luisteren zonder oordeel, en diep willen zonder het resultaat te controleren.
Een team onder druk, in een cultuur van snelle antwoorden en controle, sluit bepaalde kennis buiten. Niet omdat die kennis er niet is, maar omdat de innerlijke ruimte ontbreekt om haar te ontvangen.
Wat jij hiermee kunt als leider
Jaworski nodigt je uit om zichzelf te zien als instrument. Wat leeft er in mij wanneer ik een besluit neem? Welke overtuigingen sturen mijn gedrag? Vanuit welke intentie ga ik dit gesprek aan? En, traint je om te herkennen waar dat allemaal vandaan komt.
Door aanwezig te zijn bij wat er in je gebeurt, ontstaat er een hoger niveau van bewustzijn. En vandaar uit ontstaan betere ideeën, meer aanwezig leiderschap en dus, daaruit voortvloeiend, betere resultaten.
Medewerkers voelen feilloos aan wanneer een leider aanwezig is. Wanneer woorden kloppen met de energie erachter, groeit vertrouwen. En vanuit dat vertrouwen ontstaat ruimte om ideeën te delen, te experimenteren, samen te leren.
Voor organisaties ligt hier een belangrijke sleutel. Leiders ontwikkelen gaat verder dan alleen competenties trainen. Het gaat over zelfreflectie faciliteren. Over ruimte creëren voor de vage voorgevoelens die aan een nieuwe ontwikkeling voorafgaan. Over een cultuur bouwen waarin niet-weten geen zwakte is, maar toegang geeft tot nieuwe wegen, nieuwe inzichten.
Wil je hier eens experimenteren? Start een MT-overleg eens met de vraag: “wat voel je wat er wil gebeuren? Niet vanuit je eigen positie, maar vanuit de wil van de organisatie”. Dat opent een ander gesprek dan een standaard check-in vraag. Het brengt nieuw soort leiderschap naar boven. Een die uitnodigt tot uitstijgen boven het individu, en tot meer volwassenheid, en kijken vanuit het gehele organisatiebelang.
Wat gouden inzichten van ons vragen
De inner path vraagt aanwezigheid. Het vraagt bereidheid om naar jezelf te kijken en verantwoordelijkheid te nemen voor wat je uitstraalt. Je aanwezigheid bepaalt de kwaliteit van het gesprek. De kwaliteit van het gesprek bepaalt de kwaliteit van de keuzes. En die keuzes bepalen de cultuur.
De vraag is daarom of de mensen in je organisatie de innerlijke ruimte hebben om te luisteren naar wat wil ontstaan.
Kijk naar de agenda van je team deze week. Hoeveel ruimte is er voor stilte, reflectie, en niet-weten? En wat zou er veranderen als je daar bewust één (vast) moment in de week voor creëert?